Giá trị hoàn lại là gì? Vì sao không bằng tổng phí đã đóng?

Giá trị hoàn lại là số tiền khách hàng có thể nhận khi chấm dứt hợp đồng bảo hiểm trước hạn, nếu hợp đồng có giá trị hoàn lại. Tuy nhiên, khoản tiền này thường không bằng tổng phí đã đóng, đặc biệt trong những năm đầu.

Giá trị hoàn lại là gì?

Giá trị hoàn lại là số tiền bên mua bảo hiểm có thể nhận được khi chấm dứt hợp đồng bảo hiểm trước thời hạn, nếu hợp đồng đó có quy định về giá trị hoàn lại.

Hiểu đơn giản, đây là khoản tiền còn lại trong hợp đồng sau khi đã tính đến các yếu tố như phí đã đóng, chi phí bảo hiểm rủi ro, chi phí quản lý hợp đồng, chi phí ban đầu, phí chấm dứt hợp đồng trước hạn nếu có, các khoản tạm ứng, lãi tạm ứng hoặc nghĩa vụ tài chính khác liên quan đến hợp đồng.

Nhiều khách hàng thường nghĩ rằng đã đóng vào bao nhiêu thì khi hủy hợp đồng sẽ nhận lại gần như bấy nhiêu. Nhưng thực tế, giá trị hoàn lại không phải là tiền gửi tiết kiệm và cũng không mặc định bằng tổng phí đã đóng.

Vì sao giá trị hoàn lại không bằng tổng phí đã đóng?

Lý do chính là vì phí bảo hiểm không chỉ dùng để tích lũy. Khi khách hàng đóng phí vào hợp đồng bảo hiểm, khoản phí đó thường được phân bổ cho nhiều mục đích khác nhau.

Một phần phí dùng để duy trì quyền lợi bảo vệ rủi ro. Đây là phần chi phí giúp hợp đồng có hiệu lực bảo vệ nếu người được bảo hiểm gặp các sự kiện như tử vong, thương tật, bệnh hiểm nghèo, tai nạn, nằm viện hoặc các quyền lợi khác tùy sản phẩm.

Một phần phí dùng cho chi phí ban đầu, chi phí phát hành hợp đồng, chi phí quản lý hợp đồng, chi phí quản lý quỹ hoặc chi phí đầu tư nếu sản phẩm có yếu tố đầu tư.

Một phần còn lại mới được phân bổ vào giá trị tài khoản, giá trị tích lũy hoặc dự phòng của hợp đồng tùy theo thiết kế sản phẩm.

Vì vậy, nếu khách hàng đóng phí 30 triệu đồng mỗi năm, không có nghĩa toàn bộ 30 triệu đồng đó đều được đưa vào phần hoàn lại. Một phần đã được dùng để mua sự bảo vệ trong thời gian hợp đồng còn hiệu lực.

Bảo hiểm không giống gửi tiết kiệm ngân hàng

Một hiểu lầm phổ biến là so sánh giá trị hoàn lại của bảo hiểm với số dư trong sổ tiết kiệm.

Gửi tiết kiệm là việc khách hàng gửi tiền vào ngân hàng và nhận lãi theo kỳ hạn. Mục tiêu chính là bảo toàn vốn và sinh lãi.

Bảo hiểm nhân thọ thì khác. Mục tiêu chính là bảo vệ tài chính trước rủi ro. Khi hợp đồng có hiệu lực, khách hàng được bảo vệ theo số tiền bảo hiểm đã cam kết, có thể lớn hơn rất nhiều so với số phí đã đóng.

Ví dụ, một người tham gia hợp đồng có số tiền bảo hiểm 1 tỷ đồng. Người đó mới đóng phí trong thời gian ngắn nhưng không may gặp rủi ro thuộc phạm vi chi trả. Khi đó, doanh nghiệp bảo hiểm có thể chi trả theo quyền lợi hợp đồng, chứ không chỉ hoàn lại số phí người đó đã đóng.

Vì sao những năm đầu giá trị hoàn lại thường thấp?

Trong những năm đầu, giá trị hoàn lại thường thấp vì hợp đồng mới bắt đầu hình thành giá trị tích lũy, trong khi các chi phí ban đầu và chi phí bảo vệ đã phát sinh.

Đây là lý do nhiều khách hàng cảm thấy “lỗ” khi hủy hợp đồng quá sớm.

Ví dụ, một người đóng bảo hiểm được 2 năm hoặc 3 năm rồi muốn hủy hợp đồng. Khi xem giá trị hoàn lại, số tiền nhận lại có thể thấp hơn nhiều so với tổng phí đã đóng.

Điều này không nhất thiết có nghĩa là doanh nghiệp bảo hiểm “giữ hết tiền” của khách hàng, mà là vì trong thời gian đó hợp đồng đã dùng một phần phí để duy trì bảo vệ, vận hành và quản lý hợp đồng.

Càng duy trì hợp đồng lâu, phần giá trị tích lũy thường có thêm thời gian để hình thành và tăng dần. Tuy nhiên, mức tăng nhanh hay chậm phụ thuộc rất nhiều vào loại sản phẩm và cách thiết kế hợp đồng.

Những yếu tố ảnh hưởng đến giá trị hoàn lại

Giá trị hoàn lại không giống nhau giữa các hợp đồng. Cùng một số tiền phí đóng, hai người khác nhau vẫn có thể có giá trị hoàn lại khác nhau.

Các yếu tố ảnh hưởng gồm:

• Loại sản phẩm bảo hiểm đang tham gia.
• Độ tuổi và giới tính của người được bảo hiểm.
• Tình trạng sức khỏe khi tham gia.
• Số tiền bảo hiểm chính.
• Các quyền lợi bổ trợ đi kèm.
• Mức phí bảo hiểm định kỳ.
• Thời gian đã đóng phí.
• Thời gian đã duy trì hợp đồng.
• Chi phí bảo hiểm rủi ro.
• Chi phí ban đầu, chi phí quản lý, phí chấm dứt trước hạn nếu có.
• Kết quả đầu tư hoặc lãi công bố nếu là sản phẩm có yếu tố đầu tư.
• Các khoản rút tiền, tạm ứng từ giá trị hoàn lại hoặc nợ phí nếu có.

Vì vậy, không nên lấy hợp đồng của người này để so sánh trực tiếp với hợp đồng của người khác. Cách chính xác nhất là xem bảng minh họa, quy tắc điều khoản và thông tin giá trị hợp đồng của chính mình.

Sau bao nhiêu năm thì giá trị hoàn lại bằng tổng phí đã đóng?

Đây là câu hỏi rất nhiều khách hàng quan tâm. Tuy nhiên, câu trả lời đúng là: không có một mốc cố định áp dụng cho tất cả hợp đồng.

Không thể nói chắc rằng sau 5 năm, 10 năm hay 15 năm thì giá trị hoàn lại chắc chắn bằng tổng phí đã đóng. Mốc này phụ thuộc vào từng sản phẩm, từng thiết kế hợp đồng, mức phí, quyền lợi bảo vệ, chi phí hợp đồng và kết quả tích lũy hoặc đầu tư.

Có hợp đồng sau một thời gian dài giá trị hoàn lại có thể tiệm cận hoặc vượt tổng phí đã đóng. Có hợp đồng cần thời gian rất lâu mới đạt mức này. Cũng có trường hợp giá trị hoàn lại không bằng tổng phí đã đóng tại thời điểm khách hàng muốn hủy, đặc biệt nếu hợp đồng có mức bảo vệ cao, nhiều quyền lợi bổ trợ, chi phí rủi ro lớn hoặc kết quả đầu tư không như kỳ vọng.

Cần phân biệt giá trị cam kết và giá trị minh họa

Trong nhiều hợp đồng bảo hiểm, đặc biệt là các sản phẩm có yếu tố đầu tư hoặc liên kết quỹ, bảng minh họa có thể thể hiện nhiều kịch bản khác nhau.

Có phần giá trị được cam kết theo quy định sản phẩm. Có phần chỉ là minh họa dựa trên giả định lãi suất hoặc kết quả đầu tư. Khách hàng cần phân biệt rõ hai loại này.

Nếu là giá trị minh họa, con số trong tương lai có thể thay đổi. Nếu kết quả đầu tư thực tế thấp hơn giả định, giá trị tài khoản hoặc giá trị hoàn lại có thể thấp hơn bảng minh họa. Nếu kết quả tốt hơn, giá trị có thể cao hơn.

Vì vậy, khi xem bảng minh họa, không nên chỉ nhìn vào cột có con số cao nhất. Cần hỏi rõ đâu là giá trị đảm bảo, đâu là giá trị không đảm bảo, đâu là kịch bản minh họa và đâu là quyền lợi chắc chắn theo hợp đồng.

Có nên mua bảo hiểm nếu giá trị hoàn lại thấp trong những năm đầu?

Câu trả lời phụ thuộc vào mục tiêu tham gia bảo hiểm.

Nếu mục tiêu của khách hàng là có một khoản tiền linh hoạt để rút trong vài năm tới, bảo hiểm nhân thọ có thể không phải lựa chọn phù hợp. Khi đó, khách hàng nên ưu tiên quỹ dự phòng, tiền gửi ngắn hạn hoặc các kênh tài chính có tính thanh khoản cao hơn.

Nhưng nếu mục tiêu là bảo vệ gia đình trước rủi ro lớn, bảo hiểm nhân thọ vẫn có giá trị riêng. Giá trị của hợp đồng không chỉ nằm ở khoản tiền có thể rút ra, mà còn nằm ở quyền lợi bảo vệ trong suốt thời gian hợp đồng còn hiệu lực.

Trước khi ký hợp đồng, cần kiểm tra gì về giá trị hoàn lại?

Trước khi tham gia bảo hiểm, khách hàng nên kiểm tra kỹ bảng minh họa và hỏi rõ các nội dung sau:

• Hợp đồng này có giá trị hoàn lại không?
• Từ năm nào bắt đầu có giá trị hoàn lại?
• Nếu hủy trong 2 năm đầu thì có nhận lại tiền không?
• Năm thứ 3, 5, 10, 15 giá trị hoàn lại dự kiến là bao nhiêu?
• Khi nào giá trị hoàn lại dự kiến gần bằng hoặc bằng tổng phí đã đóng?
• Giá trị nào là cam kết, giá trị nào chỉ là minh họa?
• Có phí chấm dứt hợp đồng trước hạn không?
• Nếu đã rút tiền hoặc tạm ứng từ hợp đồng thì giá trị hoàn lại còn bao nhiêu?
• Nếu ngừng đóng phí, hợp đồng có tiếp tục hiệu lực không?
• Nếu duy trì đến đáo hạn thì quyền lợi nhận được là gì?

Nếu đã có hợp đồng, làm sao biết giá trị hoàn lại hiện tại?

Nếu đã tham gia bảo hiểm, khách hàng có thể kiểm tra giá trị hoàn lại bằng các cách sau:

• Xem bảng minh họa hợp đồng đã nhận khi tham gia.
• Đăng nhập ứng dụng hoặc cổng thông tin khách hàng của doanh nghiệp bảo hiểm.
• Liên hệ tổng đài chăm sóc khách hàng.
• Yêu cầu tư vấn viên hỗ trợ tra cứu giá trị hợp đồng.
• Đề nghị doanh nghiệp bảo hiểm cung cấp giá trị hoàn lại tại thời điểm hiện tại.

Không nên tự ước tính bằng cách lấy tổng phí đã đóng rồi trừ theo cảm tính. Mỗi hợp đồng có cơ chế tính toán riêng, nên cần con số chính thức từ doanh nghiệp bảo hiểm.

Có nên hủy hợp đồng khi giá trị hoàn lại thấp?

Không nên vội hủy chỉ vì thấy giá trị hoàn lại thấp.

Trước khi hủy, khách hàng cần xem lại ba vấn đề.

Thứ nhất, hợp đồng hiện đang bảo vệ những quyền lợi nào. Nếu hợp đồng đang bảo vệ người trụ cột, con nhỏ, khoản vay hoặc rủi ro bệnh hiểm nghèo, việc hủy hợp đồng có thể làm mất đi lớp bảo vệ quan trọng.

Thứ hai, lý do muốn hủy là gì. Nếu vì áp lực tài chính, khách hàng có thể hỏi về phương án giảm phí, giảm quyền lợi bổ trợ, thay đổi định kỳ đóng phí hoặc điều chỉnh hợp đồng nếu sản phẩm cho phép.

Thứ ba, nếu sau này muốn mua lại hợp đồng mới, khách hàng có còn đủ điều kiện không. Khi tuổi cao hơn hoặc sức khỏe thay đổi, phí bảo hiểm có thể cao hơn, bị loại trừ hoặc thậm chí không được chấp thuận.

Hiểu đúng để không thất vọng

Nhiều thất vọng về bảo hiểm đến từ việc khách hàng chưa được giải thích rõ ngay từ đầu. Khi mua, khách hàng nghe nhiều về quyền lợi, đáo hạn, tích lũy, nhưng lại không hiểu rõ giá trị hoàn lại trong những năm đầu.

Đến khi cần tiền và muốn hủy hợp đồng, khách hàng mới phát hiện số tiền nhận lại thấp hơn kỳ vọng. Lúc đó, cảm giác thất vọng là điều dễ hiểu.

Kết luận

Giá trị hoàn lại là khoản tiền khách hàng có thể nhận khi chấm dứt hợp đồng bảo hiểm trước hạn, nếu hợp đồng có giá trị hoàn lại. Tuy nhiên, giá trị hoàn lại không mặc định bằng tổng phí đã đóng, vì phí bảo hiểm được dùng cho nhiều mục đích khác nhau, trong đó có chi phí bảo vệ rủi ro, chi phí quản lý, chi phí ban đầu và phần tích lũy nếu có.

Trong những năm đầu, giá trị hoàn lại thường thấp. Càng duy trì hợp đồng lâu, giá trị này có thể tăng dần, nhưng việc bao lâu thì bằng tổng phí đã đóng phụ thuộc vào từng sản phẩm, từng hợp đồng và kết quả tích lũy hoặc đầu tư.

Trước khi tham gia bảo hiểm, khách hàng nên hỏi kỹ về giá trị hoàn lại ở từng năm, phân biệt giá trị cam kết và giá trị minh họa, đồng thời xác định rõ mục tiêu chính là bảo vệ, tích lũy hay đầu tư.

Một hợp đồng bảo hiểm phù hợp không phải là hợp đồng giúp rút tiền sớm có lời, mà là hợp đồng giúp gia đình được bảo vệ đúng nhu cầu, đúng khả năng tài chính và đúng kỳ vọng ngay từ đầu.