Nội dung chính

Bài viết này tóm tắt những điểm người dân cần nắm sau ngày 01/07/2026, đặc biệt là thay đổi liên quan đến mức lương cơ sở, mức đóng BHYT hộ gia đình và một số quyền lợi khi khám chữa bệnh bằng thẻ BHYT.

1. Vì sao BHYT thay đổi từ ngày 01/07/2026?

Từ ngày 01/07/2026, mức lương cơ sở được điều chỉnh lên 2.530.000 đồng/tháng. Vì nhiều khoản trong chính sách BHYT đang được tính theo lương cơ sở, nên khi lương cơ sở thay đổi, một số mức đóng và mức hưởng BHYT cũng thay đổi theo.

Điều này ảnh hưởng đến nhiều nhóm tham gia BHYT, trong đó người dân thường quan tâm nhất là nhóm tham gia BHYT hộ gia đình, người có chi phí khám chữa bệnh nhiều lần, người điều trị bệnh dài ngày và người đã tham gia BHYT đủ 5 năm liên tục.

2. Mức đóng BHYT hộ gia đình từ 01/07/2026

Với người tham gia BHYT theo hộ gia đình, mức đóng của người thứ nhất được tính bằng 4,5% mức lương cơ sở. Các thành viên tiếp theo trong cùng hộ gia đình được giảm trừ theo tỷ lệ quy định.

Như vậy, nếu trong gia đình có nhiều người chưa tham gia BHYT theo các nhóm khác, việc tham gia cùng theo hộ gia đình sẽ có lợi hơn so với tham gia rời rạc, vì từ người thứ hai trở đi được giảm mức đóng.

3. Chi phí khám chữa bệnh dưới, bằng hoặc vượt 15% lương cơ sở

Từ ngày 01/07/2026, do lương cơ sở là 2.530.000 đồng/tháng, ngưỡng 15% mức lương cơ sở tương ứng với 379.500 đồng.

Trong một số trường hợp khám chữa bệnh đúng quy định, nếu tổng chi phí một lần khám chữa bệnh thấp hơn hoặc bằng mức này, người tham gia BHYT có thể được quỹ BHYT chi trả 100% chi phí trong phạm vi quyền lợi.

Nếu chi phí một lần khám chữa bệnh vượt 15% lương cơ sở thì sao?

Khi tổng chi phí một lần khám chữa bệnh vượt 379.500 đồng, người bệnh không còn được áp dụng cơ chế “chi phí thấp hơn hoặc bằng 15% lương cơ sở thì được thanh toán 100%” cho lần khám đó. Khi đó, quỹ BHYT sẽ thanh toán theo mức hưởng BHYT của người tham gia, điều kiện đi khám đúng tuyến/đúng quy định và phạm vi quyền lợi được quỹ BHYT chi trả.

Vì vậy, ngưỡng 15% lương cơ sở không phải là “trần chi phí khám bệnh”. Đây là một ngưỡng để xác định trường hợp chi phí thấp có thể được thanh toán 100% trong phạm vi quyền lợi. Nếu chi phí vượt ngưỡng này, người bệnh vẫn được BHYT chi trả, nhưng theo mức hưởng và điều kiện cụ thể của từng trường hợp.

4. Người tham gia BHYT 5 năm liên tục cần đặc biệt chú ý

BHYT 5 năm liên tục là quyền lợi rất quan trọng nhưng không phải ai cũng hiểu rõ. Khi lương cơ sở tăng lên 2.530.000 đồng/tháng, mốc 6 lần lương cơ sở tương ứng với 15.180.000 đồng.

Người tham gia BHYT đủ 5 năm liên tục trở lên, nếu số tiền cùng chi trả trong năm vượt ngưỡng theo quy định và đáp ứng điều kiện khám chữa bệnh đúng tuyến, có thể được quỹ BHYT chi trả 100% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi được hưởng cho phần chi phí đủ điều kiện.

5. Khám ngoại trú không đúng nơi đăng ký ban đầu: có thêm quyền lợi nhưng cần hiểu đúng

Một điểm mới đáng chú ý từ ngày 01/07/2026 là người tham gia BHYT khi tự đi khám chữa bệnh ngoại trú tại một số cơ sở y tế cấp cơ bản hoặc cấp chuyên sâu có thể được quỹ BHYT thanh toán 50% mức hưởng trong phạm vi quyền lợi đối với một số trường hợp.

Đây là thay đổi tích cực vì trước đây, nhiều trường hợp tự đi khám ngoại trú không đúng nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu có thể không được thanh toán hoặc bị giới hạn quyền lợi nhiều hơn.

Vì vậy, trước khi đi khám ở bệnh viện khác nơi đăng ký ban đầu, người dân nên kiểm tra thông tin tại cơ sở y tế, cơ quan BHXH, ứng dụng VssID hoặc các kênh thông tin chính thức để biết trường hợp của mình được hưởng như thế nào.

6. Một số mức thanh toán liên quan đến thiết bị y tế

Khi lương cơ sở tăng, một số giới hạn thanh toán trong khám chữa bệnh BHYT cũng thay đổi. Một mức đáng chú ý là tổng chi phí thiết bị y tế cho một lần sử dụng dịch vụ kỹ thuật được quỹ BHYT thanh toán không vượt quá 45 tháng lương cơ sở.

Với mức lương cơ sở 2.530.000 đồng/tháng, 45 tháng lương cơ sở tương ứng với 113.850.000 đồng.

7. Người dân nên làm gì trước và sau ngày 01/07/2026?

Để không bỏ lỡ quyền lợi BHYT, người dân nên chủ động kiểm tra thẻ, thời hạn sử dụng, nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu và quá trình tham gia liên tục.

• Kiểm tra thời hạn thẻ BHYT, tránh để thẻ hết hạn hoặc gián đoạn.
• Rà soát quyền lợi BHYT 5 năm liên tục, đặc biệt với người điều trị bệnh dài ngày.
• Kiểm tra nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu trước khi đi khám.
• Hỏi rõ cơ sở y tế về quyền lợi nếu đi khám khác nơi đăng ký ban đầu.
• Nếu chi phí dự kiến vượt 15% lương cơ sở, cần hỏi rõ khoản nào nằm trong phạm vi BHYT, khoản nào ngoài phạm vi và mức cùng chi trả dự kiến.
• Sử dụng căn cước công dân gắn chip hoặc VssID để tra cứu thông tin thẻ khi cần.
• Gia đình có nhiều người chưa có BHYT nên cân nhắc tham gia theo hộ gia đình để được giảm trừ mức đóng.

8. BHYT rất cần thiết, nhưng vẫn nên có kế hoạch tài chính y tế bổ sung

BHYT là lớp bảo vệ y tế nền tảng cho mọi người dân. Với chi phí tham gia không quá lớn so với rủi ro y tế, BHYT giúp giảm đáng kể gánh nặng khi ốm đau, tai nạn, điều trị nội trú hoặc mắc bệnh dài ngày.

Tuy nhiên, trên thực tế, khi nằm viện hoặc điều trị bệnh nghiêm trọng, người bệnh và gia đình còn có nhiều khoản chi ngoài phạm vi BHYT như chi phí dịch vụ theo yêu cầu, phòng dịch vụ, thuốc ngoài danh mục, vật tư ngoài phạm vi thanh toán, đi lại, ăn ở, chăm sóc và mất thu nhập trong thời gian điều trị.

Vì vậy, cách tiếp cận hợp lý là xem BHYT như lớp bảo vệ bắt buộc nên có, còn bảo hiểm sức khỏe thương mại hoặc bảo hiểm bệnh hiểm nghèo là lớp bổ sung nếu điều kiện tài chính cho phép. Hai hình thức này không loại trừ nhau, mà có thể bổ sung cho nhau để tạo thành kế hoạch bảo vệ tài chính y tế đầy đủ hơn.

Kết luận

Sau ngày 01/07/2026, người tham gia BHYT cần chú ý bốn điểm lớn: mức đóng của một số nhóm thay đổi theo lương cơ sở mới; ngưỡng chi phí một lần khám chữa bệnh thấp hơn hoặc bằng 15% lương cơ sở tương ứng 379.500 đồng; nếu chi phí vượt ngưỡng này thì quỹ BHYT thanh toán theo mức hưởng và điều kiện khám chữa bệnh; và quyền lợi khám chữa bệnh ngoại trú không đúng nơi đăng ký ban đầu được mở rộng trong một số trường hợp.

Điều quan trọng nhất là không để thẻ BHYT gián đoạn, hiểu rõ nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu, kiểm tra quyền lợi 5 năm liên tục và chủ động hỏi cơ sở y tế trước khi khám trái tuyến hoặc trước khi sử dụng dịch vụ có chi phí cao.